Janë të shqetësuar për tekstin dhe tatuazhet

2

Mediet turke dhe rrjetet sociale kanë shpërthyer me reagime rreth këngës “Andromeda”, me të cilën grupi Lelek do të përfaqësojë Kroacinë në Eurovision Song Contest 2026. Një pjesë e opinionit publik në Turqi ka parë në tekstin dhe simbolikën e performancës aludime për periudhën osmane në Ballkan, duke hapur debat nëse kënga kalon kufirin mes artit dhe mesazhit politik.

Si problematike janë përmendur vargje si: “Kur ndez një qiri, pyet gjyshen tënde / pse i lindi vajzat me frikë”, “Nënat tona nuk kanë lindur skllevër” dhe “Bijtë tanë nuk janë nënshtruar”, si dhe pjesa ku përmenden “tradhtarët”. Në disa media dhe komente në rrjetet sociale në Turqi, këto vargje interpretohen si referenca ndaj përvojave historike gjatë sundimit osman.

Reagime kanë shkaktuar edhe elementet vizuale të performancës. Veçanërisht janë përmendur kryqet dhe simbolet e tjera të krishtera në fytyrat dhe duart e anëtareve të grupit, të cilat një pjesë e publikut turk i lidh me rrëfime historike për gratë që përpiqeshin të mbroheshin nga dhuna dhe rrëmbimet.

Megjithatë, interpretimet nuk janë të njëjta për të gjithë. Tatuazhet e shfaqura në performancë lidhen shpesh me traditën e “sicanjes”, një zakon i vjetër i tatuimit te popullsia katolike në Bosnje dhe Hercegovinë. Ky zakon zakonisht shihet si pjesë e trashëgimisë kulturore dhe fetare, dhe jo domosdoshmërisht si simbol rezistence ndaj osmanëve.

Edhe më herët janë dhënë shpjegime të ndryshme për këtë praktikë. Për shembull, një grua nga Bosnja, Mara Bojić, ka deklaruar se këto tatuazhe nuk kanë qenë “mburojë kundër turqve”, por pjesë e traditës katolike. Nga ana tjetër, disa studiues theksojnë se në periudha të caktuara, ky zakon ka marrë edhe kuptime shtesë, si ruajtja e identitetit gjatë sundimit osman.

Pikërisht për shkak të këtyre interpretimeve të ndryshme, një pjesë e publikut turk e ka parë performancën më shumë si politike sesa artistike. Ndërsa nga këndvështrimi kroat, ajo konsiderohet si një trajtim artistik i kujtesës historike, dhimbjes kolektive dhe motiveve të tradhtisë, pa iu referuar drejtpërdrejt Turqisë së sotme.

Grupi Lelek përbëhet nga Judita Štorga, Inka Večerina Perušić, Korina Olivija Rogić, Lara Brtan dhe Marina Ramljak. Ato janë një formacion etno-pop që ndërthur motive tradicionale me tinguj modernë. Vitin e kaluar morën pjesë në festivalin kombëtar Dora me këngën “The Soul of My Soul”, ku u renditën të katërtat, ndërsa këtë vit siguruan përfaqësimin në Eurovision.

Kroacia do të përfaqësohet me “Andromeda” në gjysmëfinalen e parë të Eurovisionit më 12 maj në Vienna. Tekstin e këngës e ka shkruar Tomislav Roso, ndërsa muzikën e kanë realizuar Filip Lacković, Lazar Pajić dhe Zorja Pajić.

E gjithë kjo situatë ka rihapur edhe diskutimin për reagimin e mundshëm të European Broadcasting Union, e cila në të kaluarën ka ndërhyrë kur ka vlerësuar se ndonjë këngë përmban mesazhe politike. Deri më tani nuk ka sinjale se grupi do të detyrohet të ndryshojë performancën, por është e qartë se “Andromeda” ka tërhequr vëmendje ndërkombëtare që para nisjes së garës.